Koniec umowy na czas określony w okresie ciąży lub urlopów rodzicielskich

W artykule wyjaśniamy jak przedstawia się sytuacja kobiet które pracują na podstawie umów na czas określony a umowa kończy się w okresie ciąży lub w trakcie urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego

Gdy umowa na czas określony kończy się w trakcie ciąży

Przede wszystkim pamiętajmy, że wykonywanie pracy na podstawie umowy na czas określony nie osłabia w żaden sposób ochrony kobiet w ciąży przed zwolnieniem. Ochrona przed wypowiedzeniem jak również rozwiązaniem umowy o pracę jest w tym przypadku identyczna jak w przypadku kobiet wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę. Kobietę w ciąży można zwolnić wyłącznie jeżeli zajdą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. zwolnienie dyscyplinarne) lub w przypadku ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy (więcej w artykule „Kiedy można zwolnić kobietę w ciąży„). Ochrona nie dotyczy natomiast kobiet które pracują na podstawie umów zawartych na okres próbny, który nie przekracza jednego miesiąca (Art. 177 § 2 k.p.) oraz umów zlecenie, umów o dzieło czy innych umów cywilnoprawnych.

A zatem ochrona przed zwolnieniem dotyczy kobiet w ciąży pracujących na podstawie umów:

  • na czas określony,
  • na czas wykonywania określonej pracy,
  • na okres próbny trwający dłużej niż miesiąc.

Ponadto, jeżeli data zakończenia ww. umów przypada po upływie trzeciego miesiąca ciąży (tj. po upływie 12 tygodni i jednego dnia) wówczas ulega przedłużeniu do dnia porodu. Istotne w tym przypadku jest zatem to jak zaawansowana będzie ciąża w chwili kiedy kończy się twoja umowa. Jeżeli przed jej upływem przekroczysz trzeci miesiąc ciąży wówczas umowa zostanie przedłużona. Przedłużenie umowy nastąpi automatycznie do dnia porodu i nie jest w tym przypadku wymagane składanie dodatkowych oświadczeń woli (mówi o tym wyrok Sądu Najwyższego z 23 grudnia 1963 r. III PR 67/63). Pomimo zakończenia umowy kobieta nie pozostanie jednak bez środków do życia. Ma ona prawo ubiegać się o zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego. Zasiłek taki będzie wypłacany bezpośrednio przez ZUS.

W przypadku powyższych umów kluczowe są informacje zawarte w zaświadczeniu lekarskim stwierdzającym ciążę. Zaświadczenie musi wskazywać początkową datę ciąży. Często w zaświadczeniach lekarze wpisują stopień zaawansowania ciąży na dzień wystawienia zaświadczenia (w którym tygodniu jest w danej chwili ciąża). Taka informacja może być niewystarczająca. Na jej podstawie dokładne określenie kiedy upływa 3 miesiąc ciąży może okazać się niemożliwe.

Drugą sprawą jest to jaki przedział czasu obejmuje 3 miesięczna ciąża. Czas ten oblicza się w równej miary miesiącach księżycowych w których jeden miesiąc to 28 dni czyli 4 tygodnie (mówi o tym wyrok Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2002 r,. I PK 33/02). Oznacza to, że trzeci miesiąc ciąży upływa po 84 dniach czyli po 12 tygodniach licząc od początkowej daty ciąży wskazanej w zaświadczeniu lekarskim.

Przykład

Kobieta pracuje na podstawie umowy o pracę na czas określony który upływa z dniem 31 grudnia 2017 r. Ponieważ zaszła w ciążę dlatego dostarczyła dla pracodawcy zaświadczenie lekarskie stwierdzające ciążę. W zaświadczeniu znajduje się informacja, że datą początkową ciąży jest 25 września 2017 r. Trzeci miesiąc ciąży przypada zatem 12 tygodni później czyli 17 grudnia 2017 r. Termin ten przypada przed końcową datą umowy o pracę (przed 31 grudnia 2017 r.) co oznacza, że umowa kobiety zostaje automatycznie przedłużona do dnia porodu. Gdyby trzeci miesiąc ciąży upływał po 31 grudnia 2017 r. wówczas umowa nie zostałaby przedłużona.

Ochroną przed zwolnieniem objęte są również kobiety w ciąży pracujące na podstawie umów o pracę na zastępstwo (zawieranych na czas określony w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy). Należy jednak wskazać, że jest to rodzaj umowy na czas określony w przypadku której nie następuje automatyczne jej przedłużenia do dnia porodu nawet jeżeli spełniony jest warunek jej wygasania po upływie trzeciego miesiąca ciąży.

Gdy umowa na czas określony kończy się w trakcie urlopu macierzyńskiego lub urlopu rodzicielskiego

W przypadku jeżeli w trakcie urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego kończy się  umowa zawarta na czas określony wówczas ulega ona rozwiązaniu z upływem dnia wskazanego w umowie i nie następuje jej przedłużenie do końca urlopów związanych z rodzicielstwem. To oznacza, że z dniem rozwiązania umowy pracownik traci prawo do urlopu macierzyńskiego oraz rodzicielskiego. Zachowuje jednak prawo do zasiłku macierzyńskiego. Jeżeli zatem umowa wygasa w trakcie urlopu macierzyńskiego wówczas rodzic ma prawo do  zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi pozostałej niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego jak również urlopu rodzicielskiego. Jeżeli natomiast umowa wygasa w trakcie urlopu rodzicielskiego wówczas pracownik ma prawo do zasiłku macierzyńskiego za pozostałą niewykorzystaną część urlopu rodzicielskiego. Świadczenie będzie wypłacane bezpośrednio przez ZUS.

Przepisy prawa

Kodeks pracy

Art. 177.

§ 1. Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy, chyba że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy.

§ 2. Przepisu § 1 nie stosuje się do pracownicy w okresie próbnym nieprzekraczającym jednego miesiąca.

§ 3. Umowa o pracę zawarta na czas określony albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu.

§ 31. Przepisu § 3 nie stosuje się do umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy.

§ 5. Przepisy § 1, 2 i 4 stosuje się odpowiednio także do pracownika – ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego.

Wyrok Sądu Najwyższego

z 23 grudnia 1963 r. III PR 67/63

„Przedłużenie następuje „z mocy samego prawa” bez potrzeby składania jakichkolwiek oświadczeń stron, a w szczególności oświadczenia zakładu pracy.

Czytaj również: